دنیای گل

«از هر چیز منفی یک چیز مثبت خلق کنید»

گل زعفران زینتی

 

گل زعفران زینتی کُروکُوس CROCUS

گل زعفران زینتی یا کروکوس Crocus جنسی از گیاهان خانواده زنبق ها Iridaceae و دارای دو گروه : بهاره C.Vernus و پائیزه ، C.Sativus می باشد و بیش از ۷۵ گونه و واریته های بیشتری از آن تا بحال شناخته شده است .

الف - گروه بهاره : گروه کروکوس زینتی ورنوس .

ب – گروه پائیزه : کروکوس زینتی ساتیوس.

نوع بهاره آن از اواخر اسفند تا اواسط اردیبهشت ماه و نوع پائیزه آن از اواسط شهریور تا اواخر مهرماه در مناطقی که هوای معتدل دارند گل می دهد .

موطن اولیه آن در اطراف کوههای آلپ بوده و هنوز هم بیش از چهل نوع آن اطراف کوههای مزبور یافت میشود .

در صورتیکه خوب و مناسب کشت شود و از آن مواظبت کامل بعمل آید از هر پیاز میتوان انتظار ۳ ۴ گل را داشت .

در گونه های وحشی معمولا گلها برنگ سفید و زرد میباشد . ولی انواع تربیت شده آن رنگهای متنوعی دارد . که در جای خود از آن بحث خواهیم کرد .

معمولا گلهای کروکوس بشکل جام لبه بلند است و در بعضی از انواع آن پشت جام دو تا سه کاسبرگ کوچک میتوان دید .

در کروکوس ها معمولا گلها قبل از برگ ظاهر می شوند ولی در تعداد محدودی از گونه های آن برگ قبل از گل آشکار می گردد .

ارتفاع ساقه گل در انواع آن فرق می کند . ولی بطور کلی ارتفاع ساقه بین ۵ تا ۷سانتیمتر میباشد .

احتیاجات گیاه :

این گیاه احتیاج به خاک معمولی با کمی کود پوسیده دامی دارد و حد اقل پیاز آن باید ۵ سانتیمتر زیر خاک باشد و مقدار آب آن مانند گلهای دیگر باغچه میباشد .

روش کاشت و تکثیر :

این گل به دو روش کاشتن پیاز در خاک و یا پرورش پیاز آن در آب زیاد میشود .

الف – کاشتن پیاز در خاک : برای کشت ابتداء حفره ای با عمق ۵ سانتیمتر احداث کنید و بعد پیاز را داخل آن گذارده بطریقی که سر پیاز به طرف بالا قرار گیرد و بعد خاک و کودی را که آماده کرده اید روی آن و اطراف آن بریزید و آبیاری کنید .

ب – پرورش در آب : کشت در آب و یا ظرفهای سفالی سوراخدار میباشد. پس از انتخاب ظرفهایی که برای کشت پیاز اختصاص داده اند بهتر است ۳ تا ۴ پیاز را در یک ظرف آب قرار دهید .

هنگامیکه پیاز مستقیما در آب کاشته میشود باید پیرامون و زیر پیاز مقداری پنبه قراردهید تا زودتر ریشه کند .

توجه داشته باشید که مقدار آبی که در ظرف می ریزید همیشه پائین تر از سر پیاز باشد و طوری پیازها را قرار دهید که سر آنها از آب بیرون باشد و هر روز دقت نمائید که کسری آب را تامین کنید .

کروکوس های معروف عبارتند از :

۱کروکوس گوزیانوس C.gusianus: برنگ زرد طلائی میباشد که در باغها اصطلاحا آنرا قبا طلائی می گویند .

این گونه کروکوس در جنوب شوروی زیاد دیده میشود .

ارتفاع گلهای آن ۶ تا ۷ سانتیمتر است و از قدیمیترین نوع شناخته شده میباشد .

۲کروکوس ایمپراتی C.imperati: رنگ گلهای آن بنفش روشن با پشت برگهای کرم با خطوط بنفش تیره و یا قهوه ای میباشد و در ناپل و جنوب ایتالیا زیاد دیده میشود

۳کروکوس ورنوس C.vernus : که در یونان زیاد دیده میشود. رنگ گلها طلائی و سفید میباشد و اول بهار گل می دهد.

۴کروکوس موئزیاکوس C.moesiacus: که در یونان زیاد دیده میشود ، پیاز آن بلندتر و نازکتر از انواع دیگر است . رنگ گلهای آن طلائی و سفید برفی است و از انواع مشهور بهاره میباشد که اواخر زمستان و اوائل بهار گل می دهد.

۵کروکوس ساتیووس C.sativus: یا زعفران که بر خلاف سایر گونه ها برگها قبل از گلهای آن و اواسط مهرماه ظاهر میشود .

گلبرگ های آن قرمز زعفرانی است و گاهی برنگ نارنجی هم دیده شده است .

گلها یکدفعه و همزمان باز می شوند و پیاز آن سالها در زمین باقی می ماند .

این گیاه بومی جنوب اروپا و آسیای میانه میباشد و بیشتر مصرف داروئی دارد و همانطور که از موطنش پیداست احتیاج به هوای گرم مدیترانه ای دارد .

در کشور ما در نقاط معتدل گرم مانند قائن و بیرجند وجود دارد و مصرف غذائی و طبی دارد .

۶کروکوس اسپسیوسوس C.speciosus: در جنوب شرقی اروپا و آسیا و ایران زیاد یافت می شود و آب و هوای این منطقه برای رشد و نمو و تکثیر آن بهتر از سایر نقاط است .

ارتفاع گلهای آن بین ۱۰ تا ۱۲ سانتیمتر است. رنگ گلها آبی و زرد با رگه های بنفش و بهترین نوع آن در مهرماه گل می دهد و بیشتر انواع آن در باغهای قدیمی و در لابلای چمن یافت میشود .

یکی از بی نیازترین گونه های کروکوس است که بدون زحمت و مراقبت رشد کرده و تکثیر میشود . برگهای آن پهن تر از انواع دیگر و متمایل به رنگ آبی است و پیاز آن کمی از گونه های دیگر درشت تر میباشد .

۷کروکوس آستوریکوس C.asturicus: در شمال ایتالیا زیاد یافت می شود .

۸کروکوس اورنوس C. aureus: در شمال ایتالیا زیاد است.

۹کروکوس ایتئوس iuteus: در این گونه گلها به رنگ زرد و نارنجی و بلندی آن از ۷ سانتیمتر تجاوز نمی کند . این گل و گل پاپیتال از گیاهان مناسب برای کاشتن در ماه اسفند میباشند .

۱۰کروکوس بالانسا C.balansae: در آسیای میانه زیاد دیده میشود . رنگ گل آن نارنجی و ارتفاع ساقه آن از ۵ تا ۷ سانتیمتر است .

۱۱کروکوس لیانتیکوس C.lianaticus: در اطریش زیاد دیده میشود .

۱۲کروکوس ایریدیفلوروس C.iridiflorus: در اطریش زیاد دیده میشود .

۱۳کروکوس هیجانتیوس C.hijantinus: در اطریش زیاد دیده میشود .

این سه گونه اخیر از گونه های خاص میباشند که پشت جام و پشت گلبرگهای بهم چسبیده سه گلبرگ اضافی وجود دارد .

بلندی این گلبرگها از بلندی جام بیشتر میباشد .

بلندی ساقه این کروکوس ها ( گل زعفران زینتی ) بین ۸ تا ۱۲ سانتیمتر است .

۱۴کروکوس بیفلوروس C.biflorus یا ( کروکوس اسکاتلندی ): در ایتالیا و اطراف دریای سیاه یافت میشود .

۱۵کروکوس بادامی C.badamii: در کوههای اطراف مدیترانه فراوان یافت میشود .

رنگ گل آن سفید برفی و حاشیه برگهای آن تیره تر از داخل گلبرگ میباشد .

۱۶کروکوس آدامیکوس C.adamicus: این گونه نیز مشخصاتی مشابه گونه قبلی دارد .

۱۷کروکوس ولدمی C.b.weldemii: این گونه کمی کوچکتر از این دو گونه قبلی و حاشیه گلبرگ آن زرد تیره میباشد .

۱۸کروکوس نقره ای C.b.argentinus: در یوگوسلاوی و بلغارستان بحد وفور یافت میشود و رنگ گلبرگ آن سفید خالص میباشد .

۱۹کروکوس بیزانتینوس C.byzantinus: در یونان – آسیای میانهفلسطین – ایران یافت میشود .

۲۰کروکوس کونسلاتوس C.concellatus: در یونان – آسیای میانهفلسطین – ایران یافت میشود .

۲۱کروکوس نودیفلورروس C.nudiflorus: در یونان – آسیای میانهفلسطین – ایران یافت میشود .

۲۲کروکوی اشیمپری C.schimperi: در یونان – آسیای میانهفلسطین – ایران یافت میشود .

۲۳کروکوس کانیدوس C.canidus: در شرق ترکیه فراوان است . برگها با گل بهاره ظاهر میشود .

معمولا رنگ گلبرگ آن سفید و اغلب داخل کاسبرگ زرد نارنجی و یا نارنجی میباشد .

بلندی ساقه ۸ تا ۱۰ سانتیمتر است .

۲۴ - - کروکوس سولی فلوروس C.suliflorus: مشخصاتی مشابه گونه کانیدوس C.canidus داشته ، فقط داخل کاسبرگ آن برنزه میباشد .

۲۵کروکوس شری سانتوس C.chrysanthus: در یونان و ترکیه فراوان است .

برگها با گل بهاره ظاهر میشود . برگهای آن نازکتر و ریزتر از سایر گونه ها است .

ارتفاع گلها بین ۶ تا ۷ سانتیمتر است .

این گونه در نواحی معتدل در بهمن ماه گل می دهد و گلهای آن برنگ زرد طلائی است و برای کشت در فضای بسته گلخانه سرد مناسب است .

بعضی از انواع آن دارای گلبرگهای زرد با انتهای طلائی و پشت گلبرگها آبی روشن است .

بغیر از گونه های یاد شده بیش از ۵۰۰ گونه دیگر کروکوس CROCUS وجود دارد که تقریبا مشابه با گونه های ذکر شده میباشد و اختلاف آنها در رنگ و مشخصات گیاه شناسی آنها است که توضیح آن باعث طول کلام خواهد بود .

 

+ نوشته شده در  دوازدهم خرداد 1389ساعت 7:19 AM  توسط ملیسا جمالی   |